 |
YAKIN
TARİH:
Balkan savaşları sonrası, Birinci Dünya Savaşı öncesi Batı
Anadolu bölgesinde, Balkan faciasının etkileriyle toplumsal
ve ekonomik hayatta dalgalanmalar olmuştu. Karaburun kazası
ve köyleri de bundan nasibini almıştı. Yöreye işgücü olarak
gelip, yerleşme olanağı bulan Rumlar ve yüzyıllardır bu topraklarda
Türklerle aynı ya da komşu köylerde yaşayan, Yunan diliyle
konuşan aynı zamanda, yöredeki tanıkların deyişiyle, ''Farisi
Türkçe '' konuşur yerli Rumlar bu yöreleri terk etmek zorunda
kalmışlardı. Bu olay gerek Rumlar, gerekse Türklerin hafızasında
derin izler bırakmıştı.20. yüzyıl başlarından günümüze değin
yörede yerleşim birimlerinin bazılarının adlarının değiştiği,
bazı köylerin ahalisinin yer değiştirdiği, yeni yerleşim birimlerinin
oluştuğu görülmektedir. Birinci Dünya Savaşı öncesinde ve
savaş sırasında yörenin nüfus yapısı, söz konusu olay ve savaşın
uzun sürmesi nedeniyle değişmişti. İzmir'in Büyük Devletlerin
izniyle, Yunanistan tarafından işgalini izleyen günlerde yöreyi
terk etme durumunda kalmış olan Rumlar yanlarına yenilerini
de ekleyerek geri dönmüşlerdi. |
Bu
dönemde eskisinden biraz farklı şekilde, Türk ve Rum toplulukları
aynı veya ayrı köylerde komşu olarak birlikte yaşamak durumunda
kalmışlardı. Bu şekilde gel-git'in görüldüğü yerleşim birimleri
başta kaza merkezi Ahırlı- Karaburun olmak üzere Mordoğan
( köyü, iskele Yenicepınar., tekke ), Kösedere iskelesi, Ambarseki,
Saip, Manastır, Bozköy, Tepeboz-Yeniliman, Haseki, Sarpıncık,Sazak,
Boynak- Parlak, Salman, Denizgiren ve Küçükbahçe doğrudan,
Çatalkaya, Hacılar, Eğlenhoca, İnecik, Kösedere, Çullu, Hisarcık,,
Yayla köyleri dolaylı olarak bu gelişmeler, değişmeler ve
bunların yarattığı sorunlardan etkilenmişlerdi. Kurtuluş Savaşı
sonrasında yaşananlar, mübadele sırası ve sonrasında yaşananlar
bu olayları izleyen önemli halkalardı ve doğal olarak bir
önceki durum sonraki oluşumlarda etkili olmuştu. |
 |
 |
Yörede
yaşayanların bazen kendi iradeleri dışında, Osmanlı İmparatorluğu
genelinde meydana gelen olayların etkisinde kalmalarının ve
siyasi zorlamaların sonucu karşılaştığı olaylar bölgede bir
nüfus hareketine neden olmuştur.
· 19. Yüzyıl sonlarından 1914'e değin Türk ve Rum nüfusu artmıştır.
· 1914-1919 arasında Rum nüfusta büyük, Türk nüfusta ise küçük
de olsa azalma görülmüştür.
· 1919 -1922 arasında Türk nüfus azalmış, Rum nüfus ise hızla
artmıştır.
· Toplam nüfus, 1914'e değin artış, 1914-1918 arası düşüş,
1919-1922 arası artış ve 1922 sonlarından itibaren yeniden
düşüş eğilimi göstermiştir,
· İncelenen dönemin askeri ve siyasi olaylarının yöredeki
nüfus hareketlerinin oluşumumda belirleyici rol oynadığı anlaşılmaktadır.
Yöredeki yerleşme birimlerinin Yunan işgali yıllarında 1919-1922
arasında nüfus yapılarına göre durumları şöyledir:
· Çatalkaya, Hacılar, Eğlenhoca, İnecik, Kösedere, Çullu,
Hisarcık Bozköy,Yayla köyleri Türk köyleridir.
· Yenicepınar, Tekke, Mordoğan iskelesi, Manastır, Yeniliman,
Sazak, Denizgiren Rum yerleşmesidir.
· Mordoğan köyü, Amberseki, Saip, Ahırlı, Tepeboz, Haseki,
Sarpıncık, Boynak-Parlak, Salman ve Küçükbahçe karışık köylerdi.
|
Sonuç
olarak:
· Yaklaşık üç buçuk yıl süren Yunan işgali, yörede yaşayan
insanların üzerinde, gündelik yaşama, sosyal, kültürel ve
ekonomik faaliyetlere, siyasal, askeri ve toplumsal bir baskı
şeklinde olmamıştır.
· Bölgenin coğrafyası ve toplumsal yapısının değişikliğe uğramasına
karşın, silahlı bir karşı koyma veya açıktan Ankara'ya destek
verme gibi olayların görülmeyişi, işgal ve ilhakı gerçekleştirmeye
çalışanları böyle bir girişimde bulunmaya zorlamamıştır.
· Yöredeki yerleşme birimlerinde farklı etnik ve dinsel topluluklar
arası ilişkiler Osmanlı Döneminde olduğu gibi iyi komşuluk
ilişkileri biçiminde sürdürülebilmiş, Yunan yönetiminin sistemli
bir göç ettirme, boyun eğdirme ve zorlama olayı ortaya çıkmamıştır.
· Yunan ordusunun yöreden çekilmesi ve Rumların yöreyi terk
etmeleri hızla gerçekleşmiş, büyük çapta bir çatışma olmamıştır.
· Helenizm'in Anadolu macerası, Türk İstiklal Savaşına, Ulusal
Kurtuluş Savaşına neden olmuş,Türkiye üzerinde oynanmak istenen
olaylara M. Kemal ATATÜRK önderliğinde dur denilmiştir.
|
 |
|
|
